ترکمن سسی - بهرام جرجانی - سخنرانی اخیر دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در مجمع عمومی سازمان ملل را میتوان از زوایای مختلف مورد بررسی قرار داد؛ از مواضع ایران درباره تحولات منطقه و فشارهای خارجی گرفته تا تأکید بر گفتوگو، حقوق ملت ایران، استقلال و منافع ملی.
اما شاید یکی از مهمترین بخشهای این رویداد، نه صرفاً محتوای سخنرانی رئیسجمهور، بلکه واکنشها به آن و شکلگیری یک ادبیات مشترک پیرامون منافع ملی باشد.
رئیسجمهور پس از بازگشت به کشور نیز بر اهمیت «وحدت و انسجام» تأکید کرد و آن را یکی از عوامل ایستادگی در برابر فشارها و تهدیدها دانست. او همچنین بر ضرورت همکاری و همگرایی بیشتر کشورهای اسلامی تأکید کرد.
در گلستان نیز آیتالله سیدکاظم نورمفیدی، نماینده ولیفقیه در استان گلستان و امام جمعه گرگان، و دکتر علیاصغر طهماسبی، استاندار گلستان، در پیامی مشترک از مواضع رئیسجمهور در سازمان ملل حمایت کردند.
در این پیام، سخنان رئیسجمهور روشن، صریح و مبتنی بر عقلانیت توصیف شده و بر مفاهیمی همچون صلح، گفتوگو، احترام متقابل، دفاع از کشور و منافع ملی تأکید شده است.
آیتالله نورمفیدی نیز در خطبههای اخیر نماز جمعه گرگان، ضمن اشاره به سخنان رئیسجمهور در سازمان ملل، بر ایستادگی ایران در برابر فشار و تهدید و در عین حال آمادگی برای گفتوگو و مذاکره تأکید کرد.
این مجموعه مواضع، یک پرسش مهم را پیش روی فضای سیاسی کشور قرار میدهد:
آیا میتوان میان «اختلاف سیاسی» و «اختلاف بر سر منافع ملی» مرز روشنی ترسیم کرد؟
طبیعی است که در یک جامعه سیاسی، دولت و منتقدانش اختلاف نظر داشته باشند. جریانهای سیاسی میتوانند درباره اقتصاد، سیاست داخلی، شیوه اداره کشور و حتی روش مواجهه با مسائل خارجی دیدگاههای متفاوتی داشته باشند.
اما اختلاف نظر سیاسی، لزوماً به معنای اختلاف در منافع ملی نیست.
ممکن است درباره روش رسیدن به یک هدف اختلاف وجود داشته باشد، اما اصل هدف برای گروههای مختلف مشترک باشد.
اینجاست که مفهوم «وفاق» اهمیت پیدا میکند.
وفاق ملی الزاماً به معنای آن نیست که همه یکسان فکر کنند؛ بلکه میتواند به این معنا باشد که اختلاف دیدگاهها، مانع دفاع از منافع مشترک کشور نشود.
از این منظر، پیام مشترک آیتالله نورمفیدی و استاندار گلستان درباره سخنان رئیسجمهور را میتوان فراتر از یک واکنش خبری دید؛ چراکه در آن، مجموعهای از مفاهیم مانند عقلانیت، گفتوگو، صلح، اقتدار، دفاع از کشور و منافع ملی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
این نگاه میتواند یک سؤال جدیتر را نیز مطرح کند:
آیا میتوان بر سر منافع ملی به توافق رسید، حتی وقتی درباره مسائل سیاسی داخلی اختلاف نظر داریم؟
پاسخ به این پرسش برای فضای سیاسی امروز ایران اهمیت زیادی دارد.
چرا که:
منتقد بودن، لزوماً به معنای مخالفت با منافع ملی نیست.
حمایت از دولت نیز لزوماً به معنای تأیید همه عملکردهای دولت نیست.
و اختلاف سیاسی، نباید به اختلاف و شکاف ملی تبدیل شود.
جامعهای که در آن نقد و اختلاف نظر وجود ندارد، الزاماً جامعهای منسجم نیست؛ اما جامعهای که میتواند در عین اختلاف نظر، بر سر اصول و منافع مشترک کنار یکدیگر بایستد، ظرفیت بیشتری برای عبور از شرایط دشوار خواهد داشت.
شاید یکی از مهمترین پیامهای روزهای اخیر همین باشد:
در مسائل سیاسی میتوان متفاوت اندیشید؛
اما در منافع ملی میتوان نقطه اشتراک پیدا کرد.
از نیویورک تا گرگان، سخنان رئیسجمهور و واکنش آیتالله نورمفیدی و استاندار گلستان، فرصتی برای بازخوانی همین مفهوم فراهم کرده است؛
اختلاف سلیقه سیاسی بماند، اما منافع ملی نقطه اشتراک همه باشد.
✍️ بهرام جرجانی
کارشناس حقوق و فعال اجتماعی
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای اسلامی منتشر نمیشود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال میشود.