عبور از آینه‌ی دشت؛ سفری به اقلیم مختوم‌قلی

ترکمن سسی - حجت بقایی- سفر کردم به وسعتِ سبز و طلاییِ ترکمن‌صحرا؛ به ژرفای جغرافیایی که در آن، باد، گیسوانِ بی‌قرارِ دشت را شانه می‌کند و زمان در افقهای بیکرانِ اترک معنای آرامش می‌یابد.

به قلم : (حجت بقایی)

سفر کردم به وسعتِ سبز و طلاییِ ترکمن‌صحرا؛
به ژرفای جغرافیایی که در آن
باد، گیسوانِ بی‌قرارِ دشت را شانه می‌کند
و زمان
در افقهای بیکرانِ اترک
معنای آرامش می‌یابد.

آنجا که رفتم
زمین با همۀ سادگیش روایتی کهن بود.
دیدم اسبهای اصیل و مغرورِ آخال‌تکه را
که در پهنۀ خاک
پا به پای باد می‌دویدند؛
و قافلۀ آرام و نجیبِ شترهای سپید را
که ردپایشان بر روی تپه‌ها نشانی از سکوت،
صبر و اصالت بود.

دست کشیدم بر تار و پودِ سرخِ فرشها؛
بر نگاره‌هایی که گره‌به‌گره، داستانِ رنج،
عشق و زندگیند؛
فرشهایی که نقشِ خورشید و باران را
در دلِ خانه‌های سادۀ ترکمن زنده نگاه داشته‌اند.
عطرِ دودِ هیزم و طعامِ گرمِ محلی
در خنکای مطبوعِ صحرا پیچیده بود
و در عمقِ آواهای محلی و نواهای «دو‌تار»،
گویی ضربانِ قلبِ تاریخ و دشت می‌تپید؛
آواهایی که از سینۀ کوهها و دشتها برمی‌خاست
و در گوشِ آسمان زمزمه می‌کرد.
اما در میانِ این همه رنگ و طنین
در آن سکوتِ پرشکوهِ دشت،
ناگهان نامی به گوش رسید؛
نامی که گویی ریشه‌اش در خاک تنیده و سرش در افقهای بلند است:
«مختوم‌قلی فراغی»...
او فقط یک شاعر نبود؛
او روحِ بیدارِ این دشتِ وسیع است.
پدرِ شعرِ ترکمن،
که کلامش، آینۀ تمام‌نمای وحدت، شرافت و سادگی بود.
کسی که از عشق سرود
از برادری گفت،
و مرهمی شد بر وسعتِ پهناورِ قلبِ مردمانش.
و من در آن لحظه فهمیدم
که ترکمن‌صحرا بدونِ نامِ او،
فقط یک دشتِ زیباست؛
اما با نامِ مختوم‌قلی،
وطنی است آکنده از شعر، جاودانگی و نور...

////

Düzüň aýnasyndan geçiş; Magtymgulynyň mekanyna syýahat

(Hojjet Baghaei)

Türkmen sährasynyň ýaşyl we altyn reňkli giňişliklerine syýahat etdim;
Şeýle bir jümmüşli geografik ýere bardym welin, ol ýerde
Ýel, sähranyň biynjalyk saçlaryny daragym edip darap durdy,
Wagt bolsa
Etrek derýasynyň çäksiz üfliklerinde (gorizontlarynda)
Parahatlygyň manysyny tapypdy.

Baran ýerimde
Ýer özüniň sadalygy bilen gadymy rowaýatdy.
Asylly we buýsançly Ahal-teke atlaryny gördüm,
Topragyň giňişliginde
Ýel bilen bäsleşip ylgaýardylar;
Ak düýeleriň ýuwaş we asylly kerwenini gördüm,
Depeleriň üstünde galdyran yzlary dymyşlygyň,
Sabyryň we asyllylygyň nyşanydy.

Halylaryň gyzyl dokumalaryny elledim;
Düwünme-düwünme hasratyň, söýginiň we durmuşyň
Gürrüňini berýän nagyşlaryna el degizdim;
Günüň we ýagyşyň şekilini
Türkmeniň sada öýleriniň içinde diri saklan halylara...

Odun tüýnüginiň we ýerli gyzgyn tagamlaryň ysy
Sähranyň ýakymly salkynlygynda ýaýylypdy
We «dutaryň» owazlarynyň çuňlugynda,
Taryhyň we sähranyň ýürek urgusy urýan ýalydy;
Daglaň we düzleriň döşünden çykýan owazlar
Asmanyň gulagyna pyşyrdaýardy.

Emma bu reňkleriň we owazlaryň içinde,
Sähranyň şol şöhratly dymyşlygynda,
Birden bir at gulagyma eşidildi;
Köküni topraga ýaýradan, başy bolsa belent üfliklerde duran bir at:
«Magtymguly Pyragy»...

Ol diňe bir şahyr däldi;
Ol bu giň sähranyň oýanyk ruhudyr.
Türkmen şygryýetiniň atasy,
Onuň sözleri birligiň, namysyň we sadalygyň aýnasyydy.
Söýgüden söz açan,
Doganlyk hakda gürrüň eden,
Müňlerçe adamyň ýüregine melhem bolan ynsan.

Şol pursat düşündim
Magtymgulynyň ady bolmasa,
Türkmen sährasy diňe owadan bir düzlükdir;
Emma Magtymgulynyň ady bilen,
Ol şygra, ebedilige we nura beslenen Watandyr...
---

Şahyryň ýatlama günleriniň ýakynlaşmagy mynasybetli.

نوشتن دیدگاه